Ewangelia Łukasza

Kto napisał tę księgę?

Imię Łukasza ani razu nie pojawia się w jego Ewangelii, jednak tradycja chrześcijańska właśnie jemu przypisuje autorstwo tej księgi. W jednym ze starożytnych prologów, pomyślanych jako wprowadzenie do Ewangelii, Łukasz nazywany jest Syryjczykiem z Antiochii – można zatem przyjąć, że Łukasz prawdopodobnie nie był Żydem. Ponadto w Liście do Kolosan Paweł umieścił jego imię w części zawierającej pozdrowienia dla osób pochodzenia pogańskiego (Kol 4,14). Starożytny prolog podaje dalej, że Łukasz ostatecznie osiadł w greckich Tebach, gdzie zmarł w wieku 84 lat.1

Ze wstępu, jakim Łukasz poprzedził swoją Ewangelię, dowiadujemy się, że została ona napisana jako list mający być skrupulatnym zapisem wydarzeń z życia Chrystusa w porządku chronologicznym. Łukasz był lekarzem i wnikliwa obserwacja była dla niego czymś naturalnym, co okazało się niezwykle pomocne w jego przedsięwzięciu. W rezultacie powstała pierwsza księga dwutomowego dzieła adresowanego do Teofila. Drugi tom znamy jako Dzieje Apostolskie.

W jakich okolicznościach powstała?

Czas powstania Ewangelii Łukasza określany jest w powiązaniu z datowaniem Dziejów Apostolskich.

Ten drugi tom dzieła Łukasza kończy się na uwięzieniu Pawła w Rzymie, czyli przed jego śmiercią (68 rok po Chrystusie), a nawet jeszcze przed rozpoczęciem prześladowania chrześcijan, które wybuchło za panowania Nerona (64 rok po Chrystusie). Zrozumiałe jest, że Ewangelia Łukasza została napisana przed Dziejami Apostolskimi. Ale kiedy?

Dzieje Apostolskie (21,17) podają, że Łukasz towarzyszył Pawłowi podczas jego ostatniej apostolskiej wizyty w Jerozolimie, która miała miejsce w latach 57-58 po Chrystusie. Wówczas to Żydzi spowodowali aresztowanie Pawła w świątyni, po czym nastąpił dwuletni trudny i bolesny okres, który zakończył się uwięzieniem Pawła w Cezarei. Jest rzeczą prawdopodobną, iż Łukasz spędził ten czas oddzielenia od Pawła na zbieraniu świadectw ludzi, którzy oglądali działalność, śmierć i pojawienie się Jezusa po zmartwychwstaniu, by później wykorzystać je jako zasadnicze źródło przy pisaniu swojej Ewangelii. Jeśli zabrał się za to wkrótce po zebraniu informacji, mogła ona zostać ukończona około roku 60 po Chrystusie, już po przeniesieniu Pawła do rzymskiego więzienia.

Dlaczego Ewangelia Mateusza odgrywa tak ważną rolę?

W Ewangelii Łukasza zwraca uwagę to, jak bardzo interesują go ludzie. Jeśli przyjrzeć się zdarzeniom i sytuacjom opisanym wyłącznie przez niego, a pominiętym przez pozostałych ewangelistów, większość dotyczy relacji Jezusa z konkretnymi ludźmi, często z ludźmi z marginesu, spoza „szacownej” części społeczeństwa – grzesznikami, kobietami i dziećmi. Podobnie jak Mateusz i Marek, także i Łukasz opisał incydent z kobietą, która namaściła stopy Jezusa drogocennym olejkiem.

Jednak Łukasz jako jedyny wspomniał fakt znany wszystkim zgromadzonym tam osobom, że kobieta ta prowadziła rozwiązłe życie (Łk 7,37).

Podobnie, również tylko w jego Ewangelii znajdujemy rozmowę dwóch złoczyńców ukrzyżowanych wraz z Jezusem, z których jeden dostrzega w Nim Syna Bożego i otrzymuje obietnicę raju. Obraz Jezusa nakreślony przez Łukasza ukazuje naszego Pana jako tego, który przyszedł, by okazać troskę i współczucie wszystkim ludziom, niezależnie od zajmowanej przez nich pozycji.

Jakie jest główne przesłanie księgi?

Tak jak Mateusz ukazuje Jezusa jako Króla, a Marek jako Sługę, Łukasz przedstawia wyjątkowy obraz Jezusa jako Syna Człowieczego. "Syn Człowieczy" – tak właśnie najchętniej mówił o sobie sam Jezus.

Najbardziej znanym spośród osób, które pojawiają się wyłącznie w Ewangelii Łukasza, jest celnik Zacheusz – mały człowieczek, który musiał wspiąć się na drzewo, by ponad głowami tłumu dojrzeć przybywającego do miasteczka Jezusa. Ale to właśnie do jego domu, ku rozczarowaniu lokalnych przywódców religijnych, udał się Jezus, by spożyć tam posiłek. Gdy Zacheusz wyraził żal z powodu swojego dawnego życia i przysiągł zadośćuczynić tym, których skrzywdził, odpowiedzią Jezusa było stwierdzenie, które stało się motywem przewodnim Ewangelii Łukasza: "Albowiem Syn Człowieczy przyszedł szukać i zbawić to, co zginęło" (Łk 19,10). Łukasz przedstawił Jezusa jako idealnego Bożego Człowieka przynoszącego zbawienie całej ludzkości – tak Żydom, jak i poganom.

Jak to odnieść do siebie?

Bogactwo wizerunku Jezusa, jaki stworzył Łukasz, niesie ze sobą poważne implikacje dla naszej relacji z Bogiem także i dzisiaj. Jezus, na kartach Ewangelii Łukasza, ukazuje swoją głęboką troskę o człowieka, niezależnie od tego, co zrobił, czy jaka jest jego pozycja społeczna.

Czy wierzysz, że Bóg kocha cię bez względu na to, co zrobiłeś?

Odwieczny Syn Boży raczył uniżyć się tak bardzo, że przyjął ludzkie ciało, poddał się ludzkim ograniczeniom – przyszedł na świat jako człowiek, by ocalić zgubionych. Fakt ten jasno pokazuje, jak bardzo Bóg troszczy się o nas, a tym samym, jak powinniśmy troszczyć się o innych.

  1. Helmut Koester, Ancient Christian Gospels: Their History and Development, Harrisburg 1990, s. 335. (Dostęp przez Google Books: 25 Marca 2010.)

Powiązane Artykuły

Apostoł miłości

Jako młodzieniec był człowiekiem o ciętym języku i porywczym charakterze. Jan, jeden z dwunastu uczniów Chrystusa – bo o nim mowa – nie grzeszył zbytnio wrażliwością i wyczuciem. Przy jednej okazji zaproponował Jezusowi, że „ściągnie ogień z nieba”, by ukarać upartych Samarytan (zob. Ewangelia Łukasza 9,54). Co za tupet! Stać obok Króla Niebios i sugerować, […]

Czytaj dalej

Czy Bóg nienawidzi?

Nienawiść to mocne słowo. Od dzieciństwa uczymy się jej unikać za wszelką cenę. Posłuszni przykazaniom Chrystusa mamy przecież kochać każdego, nawet wroga. Dlatego zdumiewają nas słowa Apostoła Pawła, który za prorokiem Malachiaszem (Księga Malachiasza 1,2-3) twierdzi, że Bóg kocha Jakuba, zaś Ezawa znienawidził (List do Rzymian 9,13). Jak Bóg miłości może kogokolwiek znienawidzić? Jak to rozumieć? […]

Czytaj dalej

Dzień sądu

„Księga życia” to nowotestamentowe pojęcie swoimi korzeniami sięgające Starego Testamentu (zob. Księga Wyjścia 32,32-33; Księga Daniela 12,4; Księga Malachiasza 3,16). Ucząc swoich uczniów zasad nowego przymierza, Jezus zachęcał, by cieszyli się, że ich imiona zapisane są w niebie. (Ewangelia Łukasza 10,20) Apostoł Paweł przypominał swoim przyjaciołom w Filippi, że imiona wszystkich chrześcijan są odnotowane w […]

Czytaj dalej

Jak zachować się wobec osoby, która mnie skrzywdziła?

Pytanie: Osoba, którą uważałam za swoją przyjaciółkę, naplotkowała komuś na mój temat. Bardzo mnie to zabolało. Zwierzyłam się jej ze spraw bardzo osobistych, a ona rozpowiedziała to naszym wspólnym znajomym. Teraz wręcz wstydzę się pokazywać publicznie. Szczerze mówiąc, jestem na nią wściekła. Nie odzywam się do niej i nie mam ochoty tego naprawiać. Wiem, że […]

Czytaj dalej

Kulturalne towarzystwo

Jak zdefiniowałbyś słowo kultura? Co wyróżnia daną kulturę od innych? Pozwól mi to sprecyzować. Nie chodzi mi o jakieś specjalne produkty, dostępne w sklepach tylko w danym kraju, czy styl muzyczny, który w danym miejscu jest powszechny. Kultura to przede wszystkim zbiór zasad i wartości, które jednoczą i charakteryzują daną grupę ludzi. Gdy ustalony zestaw […]

Czytaj dalej

Nadzieja większa od upadku

Gdy wczytujemy się w historie bohaterów Biblii, widzimy, że ich życie nie było pozbawione porażek. Weźmy na przykład Apostoła Piotra. Zapewne znasz choć pobieżnie jego historię. Piotr doświadczył w swoim życiu zarówno wzlotów, jak i upadków. Zaczęło się od pełnej ekscytacji decyzji, by pójść za Jezusem, a skończyło na tchórzliwym wyparciu się znajomości z Mistrzem. Nie […]

Czytaj dalej

Nie chodzi o moralność

W chrześcijaństwie nie chodzi o moralność. A teraz, zanim z oburzeniem wyłączysz okno przeglądarki, pozwól mi lepiej wytłumaczyć, co mam na myśli. Dam głowę, że pod koniec artykułu przyznasz mi rację. W swojej wspólnocie prowadzę zajęcia dla dzieci. Od pewnego czasu zadaję im często pytanie: Jak myślicie, czego Pan Bóg od nas najbardziej oczekuje? Otrzymuję […]

Czytaj dalej

Skąd się wziął kanon Starego Testamentu?

A wszystko to przydarzyło się im jako zapowiedź rzeczy przyszłych, spisane zaś zostało ku pouczeniu nas, których dosięga kres czasów Apostoł Paweł (1 List do Koryntian 10,11) Na temat korzystania ze Starego Testamentu w Kościele debatuje się od czasów Ojców Kościoła aż do dzisiaj. Dyskusja dotyczy pytania o kanoniczność poszczególnych ksiąg Starego Testamentu. Słowo kanon […]

Czytaj dalej

Świętość życia

Jak szeroko rozpowszechniona jest praktyka aborcji? Czy my, chrześcijanie, robimy „wiele hałasu o nic”, czy jest to rzeczywiście problem o olbrzymich rozmiarach? Przyjrzyjmy się statystykom. Dlaczego dokonuje się aborcji? 1% – ofiary gwałtu 1% – poważne uszkodzenie płodu 4% – orzeczenie lekarskie stwierdzające możliwe zagrożenie zdrowia matki 50% – perspektywa samotnego wychowywania dziecka lub poważne […]

Czytaj dalej