Księga Izajasza

Kto napisał tę księgę?

Tak jak w przypadku niemal wszystkich ksiąg prorockich, Księga Izajasza bierze nazwę od swojego autora. Izajasz prorokował za panowania czterech królów Judy: Ozjasza, Jotama, Achaza i Ezechiasza (Iz 1,1) i przypuszczalnie poniósł śmierć za panowania piątego władcy – złego króla Manassesa. Tradycja chrześcijańska już w II wieku uznawała, że to właśnie Izajasza dotyczy fragment Listu do Hebrajczyków 11,37 mówiący o "przerzynaniu [Bożych proroków] na pół"1. Biorąc pod uwagę troskę, z jaką autor mówi o Jerozolimie (Iz 1,1), oraz fakt, że za dni swojej posługi znajdował się w otoczeniu co najmniej dwóch ważnych królów (Iz 7,3; 38,1), można przyjąć, że prorok mieszkał w tym właśnie mieście.

Od czasów oświecenia historycy i bibliści zaczęli przypisywać autorstwo księgi rozmaitym osobom, dzieląc jej tekst na trzy powstałe w różnych okresach części: 1-39, 40-55 oraz 56-66. Jednak podziały te były wynikiem racjonalistycznego światopoglądu i zaprzeczania rzeczywistości zapowiedzi proroczych. Takie podejście nie tylko neguje możliwość komunikowania się Boga z ludźmi, ale także lekceważy liczne szczegółowe zapowiedzi dotyczące Jezusa Chrystusa (i wypełnione w jego osobie), rozrzucone po całej księdze.

W jakich okolicznościach powstała?

Izajasz prorokował w latach 739-681 przed Chr. Przemawiał do społeczności Judy, która lekceważyła Boga i Jego wolę. Zamiast służyć Mu z pokorą i okazywać miłość bliźnim, lud składał w świątyni rytualne ofiary, jednocześnie powszechnie dopuszczając się niesprawiedliwości. Naród odwrócił się od Boga, dlatego z ust proroka popłynęły surowe słowa o nadchodzącym sądzie – wygłoszone w nadziei, że Juda powróci do swego Boga.

Dlaczego Księga Izajasza odgrywa tak ważną rolę?

W Księdze Izajasza znajdujemy najobszerniejszą zapowiedź mesjańskiej misji Jezusa w całym Starym Testamencie. Zawiera niemal pełny opis Jego życia: zapowiedź Jego przyjścia (Iz 40,3-5), narodziny z Dziewicy (Iz 7,14), głoszenie Dobrej Nowiny (Iz 61,1), ofiarną śmierć (Iz 52,13; 53,12) i wreszcie Jego powrót, by ustanowić wieczne Królestwo (Iz 60,2-3). Te oraz liczne inne fragmenty zapowiadające działalność Chrystusa powodują, że księga jawi się jako świadectwo nadziei złożonej w Tym, który ratuje nas od grzechu i zła.

Jakie jest główne przesłanie księgi?

Przesłanie Izajasza jest zwięźle wyrażone w rozdziale dwunastym: "Oto Bóg jest zbawieniem moim! Będę miał ufność i nie ulęknę się" (Iz 12,2). Werset ten nawiązuje do imienia Izajasza, które znaczy: "Jahwe jest zbawieniem"2. Jednocześnie, zwraca uwagę powracający w pierwszych trzydziestu dziewięciu rozdziałach jak bumerang temat sądu. Jak ze sobą pogodzić zbawienie i sąd? Zbawienie to ratunek od zasądzonej grzesznym ludziom kary. Aby człowiek dostąpił zbawienia, musi najpierw uświadomić sobie, że go potrzebuje!

Tak więc początek księgi to szczegółowo ukazany sąd nad ludźmi, którzy odwrócili się od Boga. Jest to przestroga dla wszystkich, którzy uważają, że łamanie Bożego prawa ujdzie im na sucho. Z drugiej strony, Izajasz pokazuje, że Bóg dotrzymuje swojej obietnicy błogosławieństwa – wobec tych spośród Jego ludu, którzy dochowują Mu wierności. Owa "wierna reszta" zamieszka w przyszłości w odnowionym świecie, przygotowanym przez Boga na końcu czasów (Iz 65,17-66,24).

Jak to odnieść do siebie?

Księga Izajasza zawiera najbardziej czytelne odniesienia do ewangelii w całym Starym Testamencie. Już w pierwszym rozdziale widać, z jaką łatwością ludzie porzucają Boga i lekceważą Jego nakazy (Iz 1,2-17). Bóg jednak daje swojemu zbuntowanemu ludowi nową szansę, oferując przebaczenie i błogosławieństwo – owoc nawrócenia i posłuszeństwa wobec Niego (Iz 1,18-20). Człowiek nie może zbawić sam siebie – to Bóg jest naszym jedynym ratunkiem. Pytanie zatem brzmi, czy uznamy naszą potrzebę i przyjmiemy Jego zbawienie.

Izajasz szczególnie surowo obnaża grzechy przeciw bliźniemu, popełniane przez ludzi noszących religijne maski. Czy są w twoim życiu rzeczy, które tak dobitnie krytykuje prorok Izajasz? Nieuczciwość? Stronniczość? Nieuprzejmość czy wręcz pogardę w stosunku do obcych ludzi lub nawet członków własnej rodziny? Księga Izajasza wzywa wierzących, by powrócili do czystej miłości do Boga i bliźniego (zob. także Łk 10,26-28).

  1. Justyn Męczennik, Dialog z Żydem Tryfonem, przekład ang. Thomas B. Falls, red. Michael Slusser, Waszyngton  2003, s. 181.
  2. Francis Brown, S. R. Driver, Charles A. Briggs, The Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Peabody 2006, s. 447.

Powiązane Artykuły

Dlaczego możemy polegać na Biblii?

Co jest w twoim życiu największym autorytetem? Gdy sprawy mocno się komplikują i musisz stawić czoło trudnej rzeczywistości… co jest tym, na czym się opierasz? Nie odpowiadaj na to pytanie w pośpiechu. Pomyśl o tym przez chwilę. Jeśli chodzi o wyznaczanie moralnych standardów, co jest twoim przewodnikiem? Kiedy potrzebujesz „etycznego kompasu”, by znaleźć drogę wyjścia […]

Czytaj dalej

Dziedzictwo, któremu możesz zaufać

Pod koniec swojego życia i posługi, w obliczu rychłej męczeńskiej śmierci, Apostoł Paweł napisał list do swojego najbliższego współpracownika – młodego człowieka imieniem Tymoteusz. W liście tym Paweł wzywa Tymoteusza, by trwał w tym, czego się nauczył, chronił wierzących w swej wspólnocie przed zagrożeniami, odpierał pokusy i stawiał odważnie czoła przeciwnościom. Przekazuje też następujące polecenie: […]

Czytaj dalej

Jakie znaczenie miała śmierć Jezusa?

Pytanie: Jakiś czas temu usłyszałem, że Jezus „umarł za nasze grzechy”. Jak mam to rozumieć? W jaki sposób Jego śmierć odnosi się do mojego życia? Odpowiedź: By lepiej zrozumieć znaczenie śmierci Jezusa, wyobraźmy sobie scenę z sali sądowej, w której toczy się proces w sprawie naszych grzechów. My zasiadamy na ławie oskarżonych, a sędzią jest sam Bóg. […]

Czytaj dalej

Mierzenie się z bólem fizycznym

Czy doświadczasz teraz jakiegoś fizycznego bólu? Zapewne ktoś, kto to czyta, odpowie: tak. Być może jesteś to ty… A może jest nią osoba, którą dobrze znasz i kochasz. Ból rzadko kiedy ma jakiś głębszy sens. Doświadczając go, wyczekujemy ulgi. Od zarania dziejów, osoby odczuwające dotkliwy ból kierowały swoją uwagę na obietnice zawarte w Słowie Bożym, […]

Czytaj dalej

Pełna ewangelia… i nic ponadto

W seminarium teologicznym brałem udział w zajęciach z soteriologii, czyli dziedziny teologii zgłębiającej temat zbawienia. Na pierwszym spotkaniu nasz profesor dał nam następujące zadanie: „Niech każdy z was przygotuje sobie kartkę papieru. W kilku punktach spiszcie wszystkie niezbędne informacje, które wasz kolega potrzebuje usłyszeć, by stać się chrześcijaninem. Wynotujcie tylko to, co MUSI wiedzieć i […]

Czytaj dalej

Pokój, który przewyższa umysł

Pokój. Wystarczy wypowiedzieć to słowo, by niemal poczuć, jak nasze ciało się rozluźnia. Kiedy trwasz w pokoju, odczuwasz wewnętrzne przeświadczenie, że twoje życie biegnie odpowiednim torem, bez względu na okoliczności, których doświadczasz. Twój umysł odpoczywa. Twoje serce nie poddaje się lękom. Patrzysz na to, co dzieje się wokół, bez poczucia zamieszania czy zagubienia. Niestety, zbyt […]

Czytaj dalej

Pokora ma wybiórczą pamięć

Zapominam o tym, co za mną. (List do Filipian 3,13) Apostoł Paweł nie był typem człowieka, który żyje przeszłością. Z jego słów przebija mocne przesłanie: „Pomijam własne osiągnięcia, a także wszelkie krzywdy, które zostały mi zadane… Nie chcę się nad tym rozwodzić.” Takie podejście wymaga pokory, zwłaszcza, gdy zbadamy przeszłość apostoła: Przez Żydów pięciokrotnie byłem […]

Czytaj dalej

Skąd się wziął kanon Starego Testamentu?

A wszystko to przydarzyło się im jako zapowiedź rzeczy przyszłych, spisane zaś zostało ku pouczeniu nas, których dosięga kres czasów Apostoł Paweł (1 List do Koryntian 10,11) Na temat korzystania ze Starego Testamentu w Kościele debatuje się od czasów Ojców Kościoła aż do dzisiaj. Dyskusja dotyczy pytania o kanoniczność poszczególnych ksiąg Starego Testamentu. Słowo kanon […]

Czytaj dalej

To miałem być ja

Dźwięk szofaru zabrzmiał donośnie wśród wypełniającego świątynię odgłosu ściszonych rozmów, niekończącego się szmeru kroków i beczenia spłoszonych jagniąt. Właśnie ogłoszono rozpoczęcie składania rytualnych ofiar w ramach corocznego święta Paschy. Kapłani intonują okolicznościowe psalmy. Wierni odpowiadają uroczystym „Alleluja”, Chwała niech będzie Bogu Jahwe. Każdy ze zgromadzonych w domu Bożym mężczyzn w imieniu swoim i swej rodziny […]

Czytaj dalej

Witaj szkoło!

Jak co roku początek września przynosi nowy rozdział epopei pod tytułem SZKOŁA. Dam głowę, że niektórzy rodzice (włączając w to mnie) nie mogą się już doczekać momentu, kiedy ich pociechy wyruszą do szkoły. Dzieciom z kolei, choć przez wakacje mocno się nudziły, wizja powrotu do szkoły się nie uśmiecha. Kto będzie moim wychowawcą? Jak sobie […]

Czytaj dalej